Soczewki jednoogniskowe czy EDoF – co wybrać przy leczeniu zaćmy?

Usunięcie zmętniałej soczewki naturalnej podczas operacji zaćmy wiąże się z wszczepieniem sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej. Wybór jej konstrukcji optycznej wpływa na zakres ostrego widzenia po zabiegu, komfort podczas codziennych aktywności oraz stopień, w jakim nadal potrzebna będzie korekcja okularowa. Decyzja nie powinna więc opierać się wyłącznie na rodzaju implantu, lecz także na anatomii oka, stanie siatkówki i indywidualnych potrzebach wzrokowych.

Czym różnią się soczewki jednoogniskowe od EDoF?

Podstawową różnicą jest sposób, w jaki implant tworzy ognisko światła na siatkówce. Implant jednoogniskowy zapewnia przede wszystkim wyraźne widzenie na jedną zaplanowaną odległość. Najczęściej celem jest dobra ostrość do dali, natomiast do czytania czy części prac wykonywanych w bliży potrzebne są okulary.

Soczewki EDoF – Extended Depth of Focus, czyli o wydłużonej głębi ostrości, wykorzystują inną konstrukcję optyczną. Ich zadaniem jest rozszerzenie zakresu wyraźnego widzenia, szczególnie od dali do odległości pośrednich.

Soczewka jednoogniskowa – przewidywalna korekcja jednej odległości

W przypadku soczewki jednoogniskowej lekarz określa docelową refrakcję, czyli efekt optyczny, jaki ma zostać uzyskany po operacji. Najczęściej implant dobierany jest tak, aby pacjent dobrze widział w dal.

Charakterystyczne cechy tego rozwiązania to:

• dobra jakość widzenia w wybranej odległości;
• zwykle niewielkie ryzyko występowania zakłóceń optycznych związanych z wieloogniskową konstrukcją;
• konieczność stosowania okularów do bliży, jeśli implant ustawiono na widzenie do dali;
• często także potrzeba korekcji podczas pracy przy komputerze, zależnie od indywidualnego zakresu ostrego widzenia;
• możliwość pozostawienia niewielkiej krótkowzroczności lub zastosowania innych strategii refrakcyjnych, jeśli istnieją do tego wskazania.

Jak działa głębia ostrości EDoF?

Soczewka EDoF nie tworzy jednego wąskiego punktu ostrości. Jej konstrukcja ma zapewniać wydłużony zakres ogniskowania, dzięki czemu pacjent może uzyskać funkcjonalne widzenie zarówno do dali, jak i na dystans pośredni.

W praktyce widzenie pośrednie jest potrzebne podczas korzystania z monitora, spoglądania na deskę rozdzielczą samochodu, przygotowywania posiłków czy oglądania produktów na półkach.

Czy EDoF oznacza brak okularów?

Nie. Soczewki EDoF mogą ograniczać zależność od okularów w określonych sytuacjach, jednak nie zapewniają u każdego pacjenta pełnej niezależności od korekcji. Szczególnie przy czytaniu drobnego druku z niewielkiej odległości okulary mogą nadal być potrzebne.

Zakres widzenia zależy między innymi od konstrukcji konkretnego implantu, anatomii oka, parametrów rogówki oraz końcowej refrakcji. Nie można więc traktować wszystkich soczewek EDoF jako identycznych.

Zakłócenia dysfotopowe – co warto wiedzieć?

Po wszczepieniu soczewki wewnątrzgałkowej u części osób mogą wystąpić zakłócenia dysfotopowe, takie jak halo, olśnienia czy promienie wokół źródeł światła. Ich charakter i częstość zależą m.in. od konstrukcji implantu oraz indywidualnych właściwości układu wzrokowego.

Jest to szczególnie istotne u osób często prowadzących samochód po zmroku. Soczewki EDoF są projektowane tak, aby zachowywać korzystną jakość kontrastu przy jednoczesnym rozszerzeniu głębi ostrości, jednak również w ich przypadku mogą pojawić się niepożądane efekty świetlne. Ryzyko powinno być omawiane indywidualnie podczas kwalifikacji.

Co wpływa na wybór soczewki przy leczeniu zaćmy?

W przypadku procedury, jaką jest leczenie zaćmy, wybór implantu powinien być poprzedzony oceną nie tylko parametrów optycznych oka, ale też sposobu, w jaki pacjent wykorzystuje wzrok na co dzień.

Podczas kwalifikacji analizuje się między innymi:

• profil codziennych aktywności i wykonywany zawód;
• ilość czasu spędzanego przed komputerem i znaczenie widzenia pośredniego;
• częstotliwość prowadzenia samochodu, szczególnie po zmroku;
• stan rogówki i występowanie astygmatyzmu;
• stan siatkówki i plamki żółtej;
• obecność innych chorób oka, które mogą ograniczać przewidywany efekt optyczny;
• oczekiwania dotyczące korzystania z okularów po operacji;
• zdolność do zaakceptowania ewentualnych efektów dysfotopowych.

Dlaczego stan siatkówki ma znaczenie?

Zaawansowane konstrukcje optyczne wymagają prawidłowego funkcjonowania całego układu wzrokowego. Choroby plamki, nerwu wzrokowego czy inne zaburzenia ograniczające kontrast mogą wpływać na zasadność zastosowania konkretnego rodzaju soczewki.

Dlatego oczekiwania pacjenta muszą być zestawione z wynikami badań. Implant, który sprawdza się u jednej osoby, nie musi być odpowiednim rozwiązaniem dla innej.

Biometria optyczna a dobór mocy implantu

W Ośrodku Okulistyki Klinicznej SPEKTRUM dobór soczewki poprzedza szczegółowa diagnostyka. Jednym z jej podstawowych elementów jest biometria optyczna, która umożliwia pomiar m.in. długości gałki ocznej i parametrów rogówki potrzebnych do obliczenia mocy implantu.

Dlaczego sam pomiar nie wystarcza?

Dokładne dane biometryczne są podstawą kalkulacji, ale rodzaj soczewki dobiera się również na podstawie szczegółowego wywiadu kwalifikacyjnego. Lekarz analizuje potrzeby związane z pracą, czytaniem, korzystaniem z urządzeń cyfrowych oraz prowadzeniem pojazdów.

Znaczenie ma również dotychczasowa refrakcja, obecność astygmatyzmu i ewentualne wcześniejsze zabiegi wykonywane na rogówce. Dopiero połączenie danych diagnostycznych z oczekiwaniami funkcjonalnymi pozwala określić, jaki typ implantu może być rozważany w konkretnym przypadku.

Podsumowanie

Soczewka jednoogniskowa zapewnia przede wszystkim ostrość na wybraną odległość i często wiąże się z koniecznością używania okularów do innych dystansów. Konstrukcja EDoF rozszerza głębię ostrości, szczególnie w zakresie dali i widzenia pośredniego, ale również nie oznacza gwarancji pełnej niezależności od korekcji okularowej. Ostateczna decyzja o wyborze implantu zapada podczas indywidualnej konsultacji z lekarzem kwalifikującym, na podstawie dokładnych badań diagnostycznych, anatomii oka, stanu siatkówki oraz stylu życia pacjenta.