Jakie leki trzeba zgłosić przed zabiegiem usunięcia zaćmy?

Wiele osób zakwalifikowanych do operacji zaćmy przyjmuje na stałe leki na inne choroby. Często obawiają się, że przez te leki operacja nie będzie możliwa albo że trzeba będzie je samemu odstawić. Tymczasem pełna lista przyjmowanych leków pomaga bezpiecznie przygotować zabieg, a o ewentualnych zmianach w leczeniu zawsze decyduje lekarz.

Dlaczego wywiad lekowy jest częścią kwalifikacji okulistycznej?

Zaćmę operuje się najczęściej metodą fakoemulsyfikacji. To zabieg mikrochirurgiczny, podczas którego zmętniałą soczewkę oka rozbija się ultradźwiękami i usuwa. Na jej miejsce wszczepia się soczewkę wewnątrzgałkową, czyli sztuczną soczewkę. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym kroplowym, bez zastrzyków wokół oka. Wywiad lekowy to dokładna informacja o wszystkich przyjmowanych lekach. Dzięki niemu zespół może zaplanować przebieg zabiegu, przewidzieć, jak zachowają się źrenica i tęczówka, i ocenić ryzyko związane z operacją. Informacja o lekach służy bezpieczeństwu pacjenta i nie jest powodem do wykluczenia go z leczenia. Lekarz wykorzystuje ją podczas kwalifikacji do zabiegu.

Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe – co zgłosić lekarzowi?

Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe (leki zmniejszające krzepliwość krwi) stosuje się m.in. przy migotaniu przedsionków, po zawale serca, po wszczepieniu stentu i w zapobieganiu zakrzepicy. Okulista powinien znać nazwę leku, jego dawkę i powód, dla którego go zlecono. Warto też wspomnieć o wcześniejszych krwawieniach lub o tym, że łatwo pojawiają się siniaki.

Każdą zmianę w przyjmowaniu tych leków trzeba skonsultować z kardiologiem lub lekarzem rodzinnym. Pacjent nigdy nie powinien decydować o tym sam. Samodzielne odstawienie takiego leku może zwiększyć ryzyko zakrzepów, a te bywają groźniejsze niż sama choroba oczu. Oceniając ryzyko krwawienia, lekarz bierze pod uwagę także sposób wykonania zabiegu. Znieczulenie kroplowe i małe nacięcie rogówki ograniczają naruszanie tkanek, w których są naczynia krwionośne.

Leki stosowane w przeroście gruczołu krokowego a zachowanie tęczówki

Przy łagodnym przeroście prostaty często stosuje się alfa-blokery, czyli leki rozluźniające mięśnie gładkie w drogach moczowych. Działają one także na mięsień, który rozszerza źrenicę. Mogą więc wpływać na to, jak szeroka i stabilna jest źrenica podczas operacji.

Czym jest IFIS?

Śródoperacyjny zespół wiotkiej tęczówki (IFIS) polega na tym, że podczas zabiegu tęczówka staje się wiotka, faluje pod wpływem płynów krążących w oku, a źrenica ma skłonność do zwężania się. Może wystąpić także u osób, które przyjmowały alfa-bloker w przeszłości. Dlatego warto zgłosić taki lek, nawet jeśli odstawiono go wiele miesięcy wcześniej. Chirurg może się wtedy odpowiednio przygotować, np. zaplanować dodatkowe sposoby utrzymania szerokiej źrenicy, i przeprowadzić zabieg w kontrolowany sposób.

Choroby przewlekłe: nadciśnienie, cukrzyca, choroby tarczycy

Stabilne ciśnienie krwi i dobrze kontrolowany poziom cukru mają znaczenie zarówno dla przebiegu zabiegu, jak i dla gojenia. Leki na nadciśnienie i cukrzycę zwykle przyjmuje się tak jak dotychczas, a ewentualne zmiany ustala lekarz prowadzący. To samo dotyczy leków na choroby tarczycy. Zaburzenia pracy tarczycy mogą wpływać na stan powierzchni oka.

Osoby z cukrzycą powinny poinformować okulistę o retinopatii cukrzycowej (uszkodzeniu naczyń siatkówki) lub o obrzęku plamki (gromadzeniu się płynu w środkowej części siatkówki), jeśli zostały rozpoznane. Choroby te wpływają na zakres badań przed operacją i na opiekę po niej. Dlatego planowany zabieg usunięcia zaćmy u osoby z cukrzycą wymaga szczególnie dokładnej oceny siatkówki.

Krople okulistyczne, leki przeciwjaskrowe i preparaty stosowane miejscowo

Osoby leczone z powodu jaskry, zespołu suchego oka lub stanów zapalnych powierzchni oka powinny zgłosić wszystkie stosowane krople. Warto też podać, czy zawierają konserwanty. Długotrwałe stosowanie kropli wpływa na film łzowy (cienką warstwę łez pokrywającą oko) i na nabłonek rogówki, czyli jej zewnętrzną warstwę ochronną. Ma to znaczenie dla komfortu widzenia po zabiegu, dla dokładności pomiarów potrzebnych do dobrania sztucznej soczewki i dla profilaktyki zakażeń. Niektóre krople stosuje się też przed zabiegiem i po nim. Lekarz musi więc wiedzieć, jakie krople pacjent już stosuje, aby nie podawać tych samych leków podwójnie. O dalszym leczeniu jaskry decyduje okulista.

Suplementy, zioła i leki dostępne bez recepty

Pacjenci często nie wspominają o preparatach, które uważają za obojętne dla zdrowia. Niektóre z nich mogą jednak wpływać na krzepnięcie krwi albo wchodzić w interakcje z innymi lekami. Warto zgłosić m.in.:

• preparaty z miłorzębem japońskim,
• suplementy z czosnkiem,
• preparaty z żeń-szeniem,
• duże dawki witaminy E,
• duże dawki kwasów omega-3,
• leki przeciwbólowe i przeciwzapalne z grupy NLPZ kupowane bez recepty,
• preparaty odchudzające.

Nawet jeśli dany produkt wydaje się nieszkodliwy, informacja o nim pozwala lekarzowi zobaczyć pełny obraz i ocenić możliwe interakcje.

Jak przygotować rzetelną listę leków przed wizytą kwalifikacyjną?

Kompletna lista ułatwia pracę zespołowi i zmniejsza ryzyko, że ważna informacja zostanie pominięta. Pomocny jest taki schemat:

• spisanie nazw wszystkich leków (takich jak na opakowaniu), ich dawek i pory przyjmowania,
• zabranie opakowań leków lub aktualnych wypisów ze szpitala,
• uwzględnienie leków przyjmowanych tylko w razie potrzeby, np. przeciwbólowych czy nasennych,
• zapisanie alergii i nietolerancji, także na leki, środki do dezynfekcji i lateks,
• informacja o niedawnych zmianach w leczeniu i o lekach odstawionych w ostatnich miesiącach.

Gdy leków jest dużo, w przygotowaniu listy mogą pomóc dorosłe dzieci lub opiekunowie. Przed samym zabiegiem listę trzeba uaktualnić, bo w czasie między kwalifikacją a operacją leczenie mogło się zmienić. Jest to równie ważne jak przygotowanie jej na pierwszą wizytę.

Podsumowanie

Kompletny wywiad lekowy to standardowa część przygotowania do operacji zaćmy. Przyjmowanie leków na choroby przewlekłe zwykle nie wyklucza zabiegu, ale trzeba je zgłosić, aby lekarz mógł uwzględnić je w planie leczenia. Wszystkie wątpliwości dotyczące przyjmowanych leków pacjent omawia z lekarzem prowadzącym. To on, w razie potrzeby razem z okulistą, decyduje o ewentualnych zmianach.